6 Tips Om Gevoelens van Depersonalisatie Te Verhelpen

6 Tips Om Gevoelens van Depersonalisatie Te Verhelpen

Op het werk leef je van deadline naar deadline.

Je weet niet meer hoe je het allemaal gaat redden, en opeens voel je jezelf uit je lichaam opstijgen.

Je voelt je even niet meer in controle over wat je doet, hoe je reageert...

Je hebt waarschijnlijk te maken met een episode van depersonalisatie.

Het is een eng gevoel, maar gelukkig is het niet direct schadelijk.

Ik ga je alles vertellen over depersonalisatie en hoe je depersonalisatie na langdurige stress kunt verhelpen.

Wat is depersonalisatie?

Depersonalisatie is een gevoel van zelfvervreemding waarbij je je verwijderd voelt van de realiteit.

Mensen en dingen om je heen kunnen nep lijken en je hebt het gevoel alsof je boven jezelf zweeft.

Het is een automatische stressreactie vanuit de hersenen, op wat ervaren wordt als gevaar en het wordt vaak getriggerd door langdurige stress of een traumatische ervaring.

Bijvoorbeeld een auto-ongeluk, een paniekaanval of een slechte ervaring met alcohol of harddrugs.

Het is een veel voorkomend verschijnsel, tot misschien wel 75% van de volwassen bevolking krijgen er mee te maken.

Bij ongeveer 2% van de bevolking is het een chronische aandoening en wordt het depersonalisatiestoornis genoemd maar bij de overgrote meerderheid is het een volledig onschuldig verschijnsel.


Depersonalisatie of derealisatie?

Depersonalisatie en derealisatie worden vaak bij elkaar gebruikt. Ook in dit artikel komen ze een aantal keren terug.

Ik vertel dus eerst even wat ze nu eigenlijk betekenen om verwarring te voorkomen want ze lijken nogal op elkaar.

Bij depersonalisatie raak je gedistantieerd van jezelf en van je eigen gedrag, terwijl je bij derealisatie juist voelt dat je de binding met de wereld om je heen verliest.

Meestal gaan sensaties van depersonalisatie en derealisatie samen en in de behandeling van de twee verschijnselen zit vrijwel geen verschil.


Symptomen van depersonalisatie

Depersonalisatie heeft allerlei symptomen.

Niet iedereen heeft dezelfde symptomen, maar de reactie van je hersenen maakt eigenlijk altijd dat je jezelf niet ervaart zoals je het normaal gesproken zou ervaren.

  • Het gevoel dat je niet in je eigen lichaam leeft. Dat je je gevoelens, gedachten, je lichaam van een afstandje volgt. Alsof je als het ware boven jezelf zweeft
  • Het gevoel hebben dat je armen en benen er raar uitzien, of dat je hoofd ingepakt is in wol.
  • Het gevoel dat herinneringen geen emoties hebben, en het gevoel hebben dat ze niet van jou zijn.
  • Jezelf lethargisch voelen, emotieloos door situaties gaan die normaal gesproken veel emoties oproepen.

De symptomen van derealisatie zijn vergelijkbaar, maar meer betrokken bij de buitenwereld dan je eigen lichaam.

  • Het gevoel hebben dat je de buitenwereld niet herkent, alsof je in een droomwereld leeft.
  • Je emotioneel verwijdert voelen van mensen waar je om geeft, alsof er een glazen muur tussen zit.
  • Geluiden klinken vaag en objecten zien er niet uit zoals ze er uit horen te zien.
  • De tijd lijkt stil te staan, te vertragen of juist te versnellen.

Hoe ontstaat depersonalisatie?

Zelfvervreemding is een verdedigingsmechanisme van de hersenen dat meestal ontstaat door langdurige stress of door trauma's uit het heden of verleden.

Het komt voor bij mensen met trauma’s uit het verleden.

Bijvoorbeeld mensen die als kind emotioneel of fysiek misbruikt zijn, of als kind geweld in het gezin meegemaakt hebben. Ook acute trauma’s spelen een grote rol.

Stel je bijvoorbeeld voor dat je beroofd wordt, je bent zo bang dat je op dat moment niet logisch na kan denken. De angst is op dat moment zo groot dat je hersenen proberen je een handje te helpen.

Dat doen ze door jezelf mentaal weg te krijgen van de situatie om zo te voorkomen dat er emotionele schade aangericht wordt.

Bij langdurige stresssituaties is het in feite hetzelfde, met als groot verschil dat het minder schadelijk is dan na een trauma.

Als het gevoel van zelfvervreemding één keer voorkomt in een acute situatie is dat niet direct een probleem, het is namelijk als bescherming bedoelt.

Wordt het echter chronisch, dan treedt het op momenten dat je het niet verwacht en niet nodig hebt op. Dit kan tot vervelende gevolgen leiden voor werk, relaties en andere simpele dagelijkse activiteiten.


Depersonalisatie en de relatie met stress

Depersonalisatie en langdurige stress gaan hand in hand.

Er hoeft namelijk niet altijd een trauma plaatsgevonden te hebben om momenten van depersonalisatie te krijgen.

Mensen die van nature gevoeliger zijn voor stress en angst kunnen bij momenten van veel stress op het werk of een stressvolle relatie ook regelmatig de gevoelens van depersonalisatie krijgen.

Depersonalisatie is ook een bekend gevolg van een burn-out. Als je opgebrand bent dan zoekt het lichaam allerlei manieren om hiermee om te gaan. Dissociatie, of van je eigen lichaam of van de buitenwereld is daar één van.

Experts zijn het er tot nu toe echter over eens dat episodes van depersonalisatie die voortkomen uit langdurige stress, zonder dat er een trauma heeft plaatsgevonden, meestal niet schadelijk zijn voor de lange termijn.

Door de stress of de angst aan te pakken is de kans groot dat het niet chronisch wordt. Volg deze 6 tips om gevoelens van depersonalisatie en derealisatie te verhelpen.


Tip 1: Onderken en accepteer het gevoel van depersonalisatie

Depersonalisatie voelt heel angstig aan, maar het is niet direct een gevaar voor de fysieke gezondheid.

Een goede manier om de gevoelens te verhelpen is het onderkennen van het probleem.

Zoals gezegd komt de zelfvervreemding van een gevoel van stress of angst en de beste manier om de hersenen weer normaal te laten werken is door van dat gevoel af te komen.

Zeker in het begin is dat het moeilijkste dat er is, maar jezelf proberen te kalmeren werkt vaak direct om de dissociatie van het lichaam te verminderen. Bedenk je dat er geen gevaar voor je gezondheid is.

Accepteer dat het een reactie van de hersenen is en dat je de oplossing direct tot je beschikking hebt, zolang je maar weer de controle over je gedachten krijgt.

Dat kan soms wel even duren, maar de acceptatie van het gevoel van depersonalisatie is een machtig wapen om het te verhelpen.


Tip 2: Let op je ademhaling

Merk je dat je in een stressvolle situatie zit of gedachten hebt en dat je je verwijdert van de situatie?

De paniek slaat toe en je lichaam reageert met een snelle onregelmatige ademhaling.

Dit is een veel voorkomende reactie en je kunt hier je voordeel mee doen. Je hebt namelijk een symptoom gevonden wat je snel en relatief gemakkelijk kunt aanpakken.

Nadat je herkent en accepteert wat je staat te gebeuren kun je direct proberen je ademhaling onder controle te krijgen door dieper en langzamer in te ademen en je adem goed uit te blazen.

Er is onderzoek gedaan naar het effect van ademhalen op stress en diep ademhalen heeft een direct effect op het stressniveau.

Leer omgaan met stress onder andere door middel van je ademhaling en je vermindert de kans op depersonalisatie.


Tip 3: Stop acuut met drugs/alcohol/cafeïne

Het klinkt misschien logisch dat marihuana kan helpen de gevoelens van depersonalisatie te verminderen vanwege de kalmerende werking, het tegendeel is echter waar.

Heb je regelmatig last van episodes van depersonalisatie stop dan direct met het nemen van drugs, alcohol en cafeïne producten. Je stelt jezelf bloot aan middelen die het gevoel van depersonalisatie kunnen veroorzaken.

Als je dus met marihuana slechte emoties oproept, dan loop je het risico dat je hersenen die overlevingsstand innemen in een situatie waar dat niet nodig is. Drugs met een hallucinerende werking zijn helemaal een no-go vanwege de onvoorspelbare werking op je emoties.

Ook alcohol en cafeïne worden afgeraden.

Cafeïne geeft je een staat van alertheid die het gevoel van stress kan vergroten en als je hersenen al de neiging hebben om je uit je lichaam te laten treden vergroot cafeïne dat risico.

Als je de gevoelens van zelfvervreemding achter je hebt gelaten kan af en toe een kop koffie of een borrel in principe geen kwaad, maar laat het tijdens het herstelproces zoveel mogelijk achterwege.


Tip 4: Zoek afleiding

Depersonalisatie staat erom bekend dat het samengaat met opdringerige gedachten waar je soms lastig vanaf kunt komen.

Om niet in gedachten die je langzaam maar zeker wegleiden van je eigen lichaam te blijven hangen is het daarom vitaal om afleiding te vinden. Een simpele manier om negatieve gedachten naar de achtergrond te drukken is hardop lezen.

Dit gebruikt namelijk meerdere cognitieve processen in je hersenen en zorgt dat je hersenen zo druk zijn dat ze niet in deze gedachten kunnen blijven hangen.

Luister je liever naar een Podcasts of muziek? Geen probleem, het heeft een vergelijkbaar effect op de cognitieve processen en heeft dus ook een positieve werking. Probeer ook eens ontspanningsoefeningen te doen om voor afleiding te zorgen.

Ook sociale activiteiten of activiteiten met familie, op voorwaarde dat ze niet de oorzaak zijn van de gevoelens, zorgen vaak voor positieve gedachten in de hersenen.


Tip 5: Probeer geen dingen te vermijden

Depersonalisatie is vervelend en kan als een reden aanvoelen om je af te sluiten van de buitenwereld.

De angst om in situaties terecht te komen die dit gevoel triggeren kan groot zijn. Toch is het aan te raden om zoveel mogelijk je normale leven te lijden. Mocht je toch een keer een angstsituatie krijgen herinner je jezelf dan dat het een gevoel is, en dat je niet echt in gevaar bent.

Als je een bepaalde activiteit waar je vooraf angstig voor was toch volbracht hebt dan registreren je hersenen dat en zal de angst de volgende keer een stuk minder zijn.

Deze therapie, exposure therapie, is een van de belangrijkste middelen om angsten te overkomen.


Tip 6: Accepteer je sensaties

De symptomen van depersonalisatie zijn soms behoorlijk beangstigend...

Je voelt jezelf uit je lichaam verdwijnen, je ziet jezelf van buitenaf, en verliest de werkelijkheid uit het oog.

Het goede is dat het een verdedigingsmechanisme van de hersenen is, terwijl je in werkelijkheid veilig bent. Ademhalingsoefeningen, afleiding zoeken kunnen voldoende zijn om deze gevoelens van depersonalisatie te verhelpen.

Als het dan toch nog een keer voorkomt, kan het echter heel bevrijdend werken door de sensaties te accepteren en er niet tegen proberen te vechten.

Dit betekent niet dat je het opgeeft, het blijft belangrijk om aan de oorzaken, zoals het verminderen van stress te werken.

Als je de sensaties accepteert wordt een episode van depersonalisatie een stuk minder beangstigend en heeft het minder impact op je dagelijks leven.

Episodes van depersonalisatie en derealisatie na langdurige stress kunnen heel beangstigend zijn.

Bedenk je echter dat het een veelvoorkomend verschijnsel is die volgens experts een minimaal risico op blijvende schade heeft.

Zorg dus goed voor jezelf, probeer te ontstressen zodat depersonalisatie jou niet meer in de weg zit!

Vera
 

Vera is multidisciplinair coach, therapeut en ervaringsdeskundige. Met haar deskundigheid heeft ze al duizenden vrouwen én mannen geholpen om hun mentale gezondheid te verbeteren. Vera is zelfstandig auteur en schrijft op Vitaal Gezond artikelen over mens, (sociale) relaties en gezondheid.

>