Faalangst? 10 Manieren Om De Controle Terug Te Krijgen

Hoe je faalangst de baas wordt

Ben je vaak zo bang om te gaan falen dat je het zelfs niet meer probeert?

Of betekent faalangst voor jou dat je onbewust je eigen kunnen ondermijnt, om een nog groter falen te vermijden?

De meeste mensen zitten wel eens met de zenuwen, vooral in uitdagende situaties waarbij ze niet zeker zijn van hun kunnen. Bij een groot aantal mensen nemen die zenuwen de vorm van angst aan, waarbij negatieve gevoelens en twijfels de overhand nemen. Op die manier wordt de motivatie om het falen te vermijden groter dan de motivatie om te slagen in de opdracht.

Zo saboteren ze onbewust op allerlei manieren hun kansen op slagen. Op lange termijn werken ze hun eigen voorspoed tegen, waardoor de psychologische, emotionele, sociale en zelfs fysieke gevolgen van kwaad naar erger kunnen gaan.

Om te voorkomen dat je leven beheerst wordt door onrealistische angsten, waarbij je volledig het geloof in jezelf verliest, is het goed om die faalangst eens onder de loep te nemen.

In dit artikel wordt faalangst volledig uit de doeken gedaan. Er worden enkele handige tips gegeven zodat je niet langer bij de pakken hoeft te blijven zitten.

Wat is faalangst?

In woordenboeken wordt faalangst beschreven als de angst om niet te kunnen presteren in bepaalde situaties, waarbij de spanning die ontstaat de prestaties van de persoon beperkt omdat deze te zeer in beslag wordt genomen door het idee te gaan falen.

Faalangst werkt blokkerend. Het kan ervoor zorgen dat we helemaal niets meer gaan ondernemen, en daardoor niet vooruit geraken in ons leven.

Als we toestaan dat angst onze persoonlijke groei gaat belemmeren dan zien we mooie kansen langs onze neus voorbijgaan.

Gedachten die uitkomen

De zegswijze “je gedachten creëren de werkelijkheid” komt dichter bij de waarheid dan dat de meeste empirische wetenschappers willen toegeven. Er werd namelijk een interessant fenomeen onderzocht dat door gebrek aan verdere studies nog weinig aandacht krijgt in de wetenschappelijke kringen.

Dokter Masaru Emoto bewees in 1994 dat de vibraties die gedachten en intenties creëren een invloed hebben op de werkelijkheid, en dat deed hij aan de hand van experimenten met water. De experimenten werden ontelbare keren herhaald, steeds met vergelijkbare resultaten. Dr. Emoto ontdekte zo dat de kristallen van bevroren water verschillend waren in symmetrie en esthetiek naargelang de situaties waar het onbevroren water zich in bevond.

Bij positieve intenties naar het water toe kregen de waterkristallen blijkbaar een veel aanlokkelijker uiterlijk dan bij de negatieve. Meer dan de helft van ons lichaam bestaat uit water, dat betekent dat gedachten en intenties wel degelijk krachtige instrumenten zijn!

Ook de zogenaamde “selffulfilling prophecy” of zelfvervullende voorspelling, zeer bekend bij economen, psychologen en sociologen, bewijst hetzelfde punt, namelijk dat onze gedachten de werkelijkheid beïnvloeden.

In het geval van een persoon met faalangst wordt de zelfvervullende voorspelling van een rampzalige uitkomst werkelijkheid, omdat hij met zijn eigen negatieve zelfbeeld voor mislukking zal zorgen.

Daarom is faalangst ook een vicieuze cirkel. Als je zo hard vreest voor mislukking dat je jezelf erdoor beperkt, presteer je ondermaats en misluk je. Dan zeg je tegen jezelf: “Ik wist dat ik zou falen, en nu is het nog duidelijker dat ik er niets van bak!” Misschien had de uitkomst er anders uit gezien moest je er met een gezond zelfbeeld en genoeg zelfvertrouwen aan begonnen zijn.

Het begint vanbinnen

Individuen die te maken krijgen met faalangst hebben vaak onrealistische verwachtingen en overmatige normen voor hun eigen gedrag. Experts rond faalangst zoals fobiedeskundige Pieter Frijters schrijven faalangst namelijk toe aan een onderbewuste geloofsovertuiging van de persoon in kwestie, die niets met de werkelijkheid te maken heeft.

Ons lichaam reageert veel sneller op overtuigingen van het onderbewustzijn dan op bewuste gedachten. Als er diep vanbinnen onzekerheden en twijfels huizen, dan zal je lichaam dit onderbewustzijn aanspreken als je onder druk staat, waardoor het signaal wordt doorgegeven dat je niet bekwaam, slim, mooi, waardig genoeg bent.

Het gevolg hiervan is een paniekreactie met hartkloppingen, angstgevoelens, bibberende handen, enz... Slechts eens je dat innerlijke negatieve zelfbeeld verandert zullen de angstproblemen vanzelf oplossen.

Het helpt je niet vooruit

Heb je faalangst als je zenuwachtig bent voor bijvoorbeeld een examen of toespraak? Bij sommige mensen helpen de optredende spanning en de zenuwen net om nóg beter voor te bereiden en om juist scherper te staan, waardoor ze beter presteren. Dat is geen faalangst (door sommige deskundigen wordt het echter met positieve faalangst aangeduid). Echte faalangst heeft altijd een chaotisch en desorganiserend karakter. Op die momenten neemt de nervositeit de bovenhand met transpireren, bibberen, slapeloosheid, hartkloppingen, paniek, uitstelgedrag, black-outs en dissociatie tot gevolg.

Hoe ervaar jij faalangst?

Er bestaan verschillende symptomen om faalangst te herkennen. De symptomen zijn uiteenlopend en kunnen al dan niet tegelijk van toepassing zijn. Dit hangt dan ook af van persoon tot persoon. Hier zijn de belangrijkste:

  • Een aversie om nieuwe dingen te gaan proberen of om deel te nemen aan uitdagende projecten
  • Laag zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen. Je gebruikt vaak negatieve affirmaties zoals “Ik ben niet leuk genoeg om op een feestje tegen mensen te beginnen praten”, of “Ik ben niet spreekvaardig genoeg om een publiek te woord te staan”.
  • Perfectionisme: Je gaat enkel dingen doen waarvan je weet dat je ze perfect kunt uitvoeren.
  • Je saboteert jezelf met uitstelgedrag. Je bereidt niet genoeg voor of spendeert teveel tijd aan overbodige details.
  • Je zegt op voorhand dat het niet gaat lukken.
  • Fysieke symptomen zoals hoofdpijn, maagpijn, duizeligheid, bibberen kunnen optreden. Soms treden ze op het laatste moment op, en vaak staan ze niet toe om voldoende voor te bereiden.
  • Het mogelijke falen doet je zorgen maken over wat anderen van je denken.
  • Het mogelijke falen doet je zorgen maken over je eigen mogelijkheden en vaardigheden.
  • Het mogelijke falen zorgt ervoor dat je niet meer durft te dromen over je gewenste toekomst.

Faalangst en sociale angst 

Sociale angst is de aanhoudende angst voor één of meerdere sociale situaties waar een schaamtegevoel kan optreden, en die angst is buiten proportie met de eigenlijke bedreiging van deze sociale situaties. De meest typische sociale situaties brengen interactie, optreden of observatie met zich mee.

Voorbeelden hiervan zijn:

  • Het ontmoeten van vreemden
  • Spreken tijdens vergaderingen of in groepen
  • Gesprekken beginnen
  • Tegen gezaghebbende figuren praten
  • Werken, eten of drinken terwijl anderen je kunnen zien
  • Seksuele prestaties
  • Voor een publiek optreden of spreken

Faalangst kan een sociale angst zijn als het te maken heeft met één van deze situaties. Er bestaat echter ook motorische(angst om te falen bij bv. sportprestaties) en cognitieve(extreme examenstress, angst bij rijexamen) faalangst.

Als we faalangst goed observeren dan is het een sociale angst omdat schaamte er eigenlijk aan de basis van ligt. Schaamte is een erg giftige emotie want in tegenstelling tot bijvoorbeeld schuldgevoel, waarbij we ons slecht voelen over onze acties, of tot spijt, waarbij we onze inspanningen betreuren, laat een schaamtegevoel ons slecht voelen over wie we zijn, ons wezen.

Faalangst bij kinderen

faalangst plaatje 3

Faalangst kan zoals vele angststoornissen gelinkt worden aan een traumatiserende situatie of gebeurtenis. Vaak gebeurde dit tijdens de kindertijd. Ouders handelen altijd binnen de perken van hun eigen mogelijkheden, en sommige ouders vinden er niets anders op dan hun kinderen te weren tegen de werkelijkheid door extreem kritisch te zijn en door zich onbegrijpend op te stellen. Omdat ze als kind veelvuldig vernederd en ondermijnd werden, dragen ze deze gevoelens met zich mee in het volwassen leven.

Zelfs op jonge leeftijd kunnen kinderen symptomen van faalangst vertonen. De hoge verwachtingen die ouders of andere volwassenen van deze kinderen hebben, zorgen ervoor dat de druk zó groot wordt dat het kind doodsbang wordt om te gaan falen. Kinderen beschikken nog niet over de nodige filters om de kritiek van volwassenen te kunnen relativeren en nemen alles dus persoonlijk op. Ze beginnen zich minderwaardig te voelen en raken gedissocieerd van zichzelf en van de werkelijkheid.

Er bestaan enkele factoren waarom kinderen faalangst gaan ontwikkelen zoals:

  • Kinderen worden te vroeg aangespoord om iets te leren waar ze psychologisch en/of fysiek eigenlijk nog niet klaar voor zijn
  • De dag van vandaag verwachten ouders heel veel van hun kinderen
  • Ouders zijn overbezorgd naar hun kinderen toe

Wat kun je doen als ouders als je ziet dat je kind faalangst heeft?

  • Vraag jezelf af welke verwachtingen je projecteert op je kind. Kan het dit wel aan? Heeft het nog voldoende ruimte om zichzelf te zijn?
  • In het geval dat je kind zou falen, bv. qua schoolprestaties, hoe reageer je dan? Ben je boos of straf je met misprijzende blikken of beledigingen? Laat je je kind, hoe subtiel ook, voelen dat het gefaald heeft? Zou het kunnen dat jouw reactie de faalangst mee in de hand werkt?
  • Heeft je kind een veilige omgeving thuis om op terug te vallen? Kan het bij je terecht als het zich onzeker voelt? Kent het zijn en jouw grenzen? Een veilige basis om op terug te vallen en duidelijke grenzen kunnen het kind helpen bij het opbouwen van zelfvertrouwen.
  • Opvoeden is niet altijd even gemakkelijk. Je kan altijd de professionele hulp inroepen van een therapeut, fobiedeskundige of psycholoog.

Faalangst op het werk

Als je angst om te falen je weerhoudt om vooruit te raken in je carrière, dan ben je niet alleen. Sommige van de meest succesvolle personen van alle tijden kregen te maken met faalangst.

Door met falen te maken te krijgen bewezen ze eveneens dat het een noodzakelijk kwaad is op de weg naar succes. Zo verkondigde Steve Jobs, de mastermind achter het ijzersterke computermerk Apple, dat hij zijn faalangst kon overwinnen door zich bewust te worden van zijn eigen sterfelijkheid.  In een speech noemde hij de dood ‘de beste uitvinding in ons leven’, omdat alle angst voor schaamte en falen in het niets verdwijnen in het aanschijn van de dood, waardoor enkel dat wat belangrijk is overblijft. Deze grote meneer ronde zijn middelbare school niet af en faalde bij zijn eerste pogingen om een zaak op te starten. Toch is hij zo ver geraakt.

Ook Bill Gates heeft geen middelbare school diploma, en wist je dat Michael Jordan niet werd geselecteerd voor het basketbalteam in zijn toenmalige middelbare school in Wilmington? En dat Oprah Winfrey ontslagen werd uit haar eerste reporterjob? Zo bestaan er veel faalverhalen van mensen die uiteindelijk met glans slaagden.

Als je die promotie niet durft te pakken omdat je bang bent om niet aan verwachtingen te kunnen voldoen of als je de moed opgeeft om jouw carrièredroom waar te maken omdat een project of job mislukte, denk er dan eens aan waar je zou kunnen staan als je de moed nooit opgeeft.

Bij elke situatie, of het nu een presentatie, sollicitatiegesprek, toespraak of optreden is, visualiseer je beter hoe je succesvol kunt zijn in plaats van die catastrofale film op je netvlies af te spelen. Dat hoeft niet uit te sluiten dat je een realistische lijst maakt van alle obstakels en uitdagingen die met de opgave te maken hebben. Schrijf ze op. Als je je angsten voor je ziet dan zijn ze tastbaarder en misschien niet meer zo eng.

Houd dit in je achterhoofd als je faalangst hebt op je werk: Fouten maken en ervan leren geeft ruimte aan groei en zorgt ervoor dat je wáár succes in perspectief kunt zien!

10 tips tegen faalangst

#1 Identificeer de oorzaak

Het allerbelangrijkste element van het vinden van een oplossing voor je faalangst is het identificeren van de oorzaak.

Voorheen kwamen we tot de conclusie dat de oorsprong bij die onderbewuste geloofsovertuigingen ligt die dus alles te maken hebben met je zelfbeeld.

Je kunt een heel goede reden gehad hebben om te denken dat je niet goed, slim, mooi, spreekvaardig of waardig genoeg was toen je ouders, leraars of vrienden je bijvoorbeeld steeds opnieuw met afbouwende kritiek beladen. Het kan zijn dat die ene traumatische ervaring waarbij je een spreekbeurt probeerde te geven en niet uit je woorden raakte je zelfbeeld een flinke deuk gaf.

Wat het ook was, als jij nu echter die oorzaak of oorzaken achterhaalt, bekijkt, en indien van toepassing de pijn ervan herleeft, dan kun je beslissen dat je erbovenuit wil groeien. Je kunt de bewuste beslissing nemen om voor jezelf te kiezen, te geloven in je kunnen en, al gebeurt het slechts muizenstapje voor muizenstapje, te geloven in je eigen succesverhaal.

Weinigen kunnen dit alleen, en de anderen zullen hiervoor de hulp van familie, vrienden en professionelen moeten aanvaarden.

#2 Zorg dat je voorbereid bent

Het is een heel gemakkelijke opdracht om te falen als je niet voldoende voorbereid bent. Zorg ervoor dat je een klare kijk hebt op de opgave die je te wachten staat.

Wat heb je ervoor nodig? Wat moet je voorbereiden? Wat moet je instuderen of oefenen om alles soepel te laten verlopen? Als je goed voorbereid bent dan is de kans veel kleiner dat er iets fout kan lopen. Zo krijg je meer grip op de situatie en vergroot je kans op slagen aanzienlijk.

Ga vroeg genoeg aan de slag. Veel mensen met faalangst blokkeren en vertonen uitstelgedrag, omdat ze er diep vanbinnen van overtuigd zijn dat ze het toch niet kunnen. Om die deuk in het zelfvertrouwen te besparen gaan ze zich niet 100% inzetten, waardoor het gebrek aan voorbereiding een soort dekmantel is voor het falen.

Op die manier doet het minder pijn, maar zo raak je geen stap verder, integendeel.

#3 Houd het simpel

Het probleem is dat we in deze drukke tijden soms denken dat we alles tegelijk moeten kunnen. Jij bent wie je bent. Als je een kunstenaar bent, probeer dan geen advocaat te zijn als dat je ding niet is. Hou op met aan verwachtingen van anderen te proberen voldoen. Wil je slagen in je doel? Dan heb je alle recht om het te proberen.

Hou het ook simpel in verband met je eigen doelen. Zeg niet: “Het is mijn doel om dokter te worden.”, of zelfs, “Het is mijn doel om te slagen voor dit mondelinge examen.”. Begin met: “Het is mijn doel om zo goed mogelijk te studeren.” en dan “Het is mijn doel om nu de bus te nemen naar school.” en dan “ Het is mijn doel om dit examen zo goed mogelijk af te leggen.”

Dat maakt het allemaal wat meer lichtvoetig en helpt je om de situatie te relativeren.

#4 Niemand is perfect

Absoluut niemand is perfect. Zoals de filosoof Nietsche al wist, is dat het beste redmiddel tegen perfectie de liefde is. Als er steeds van je verwacht werd om nog beter te presteren, en als je dat nu nog steeds van jezelf en anderen verwacht, bedenk dan dit: perfectie bestaat niet.

De schoonheid van elke mens ligt net in het vermogen om het eigen unieke pad te banen dat geplaveid wordt met fouten en overwinningen waardoor het een pure uitdrukking wordt van creativiteit. Dit kunstwerk dat elk leven is zou nooit ontstaan zijn als alles altijd perfect was verlopen. Imperfectie leidt tot groei, en willen we niet altijd blijven groeien?

#5 Succes vereist falen

Zoals gezegd hebben zelfs de bekendste en succesvolste individuen te maken met falen. Falen is de weg naar succes. Zoals Winston Churchill het zo mooi kon verwoorden: “Succes is het vermogen om keer op keer te falen zonder daarbij je enthousiasme te verliezen.” Of denk aan de wijze woorden van de Chinese filosoof Confucius: “Onze grootste overwinning is niet dat we nooit falen, maar dat we telkens als we struikelen weer opstaan.”

#6 Angst is altijd tijdelijk

Waar ben je zo bang voor? Wat is jouw ‘worst-case’ scenario? Wat zijn de gevolgen van het falen? Je hebt een lang leven achter de rug en je zou nog wel eens vele jaren voor je kunnen hebben. Je leven is waardevol en elke emotie die je voelt is echt en mag er zijn.

Denk er gewoon aan dat je angst ook tijdelijk is. Je bent je angst niet, al lijk je erin veranderd op sommige momenten. Wees lief voor jezelf en denk aan alles wat je ook soms voelt buiten die angst. Voel je ook soms vrolijkheid? Voel je soms liefheid, barmhartigheid? Voel je af en toe boosheid of net tederheid? Nu voel je angst, maar angst is niet je identiteit. Dit gevoel kan je helpen om je onrust niet te laten escaleren.

#7 Maak je hoofd leeg

Zoals bij vele problemen rond stress en angst is een overvol hoofd hier ook weer een belangrijke boosdoener. Soms zijn we zodanig geobsedeerd met een bepaald scenario in de toekomst dat we gedissocieerd raken van het hier en nu. We voelen ons lichaam niet meer, zien onze omgeving niet meer, we vergeten te eten en kunnen niet meer slapen.

De oplossingen hiervoor gaan altijd in de richting van het bewust ‘zijn’. Je moet jezelf terugkatapulteren naar het hier en nu. Het is belangrijk om contact te maken met je omgeving, te praten met mensen zodat je je hoofd vrij kan maken van die doemgedachten. Mindfulness, meditatie en ademhalingsoefeningen zijn een grote hulp om even alle gedachten aan de kant te zetten en je te concentreren op gewoon ‘zijn’.

Ook als je even een hoekje om wil lopen of lekker wil gaan sporten kan dit heel waardevol zijn. Als je maar bewust bezig bent, geaard in je lichaam en met een blik op je directe omgeving. Op die manier zullen je angsten moeilijker terug alle teugels in handen krijgen, omdat je je niet meer enkel in je hoofd bevindt.

#8 Verander je perspectief

Als je niet durft te dromen omdat je jezelf wil indekken tegen pijn, dan zal je hele leven gebaseerd worden op een defensieve houding waardoor ook vreugde wordt afgehouden. Het resultaat? Pijn. Het is belangrijk om je perspectief te veranderen op de situatie.Wil je slagen, groeien en dromen? Visualiseer jezelf dan in een zegevierende positie. Visualiseer je succes. Visualiseer een open houding met moed en trots en kracht. Als je je doemscenario steeds weer voor de ogen afspeelt dan blokkeer je, sluit je je af en gaat het fout.

#9 Hou van jezelf

faalangst plaatje 4

Je bent een prachtig mens met onnoembare kwaliteiten en talenten. Het gemakkelijkste, goedkoopste en overvloedigste medicijn dat tot je beschikking staat is zelfliefde. Door de één of andere reden, dat kan van schuldgevoel tot schaamte tot een diep geloof niet waardig te zijn, staan je positieve eigenschappen in de schaduw. Het gaat erom dat je die veldjes van goedheid met aandacht bevloeit, zodat ze kunnen groeien en je zelfbeeld verbeteren.

Zoals voorheen gezegd gaat het erom je negatieve gedachten te vervangen door positieve gedachten over jezelf. Dat kan door middel van bewuste aandacht, affirmaties, mantra’s en visualisaties. In het begin kan dit wat onwennig en zelfs geveinsd aanvoelen, maar dat komt omdat die positieve affirmaties stroken met wat je onderbewustzijn verklaart. Als je deze intentie blijft behouden, dan zul je naar verloop van tijd voelen dat er iets begint te veranderen.

#10 Onderneem actie

Nu je besloten hebt om boven je faalangst uit te groeien blijft er niets anders meer over: Roep hulp in van anderen, train je ademhalingsoefeningen, herdefinieer je dromen, zeg positieve affirmaties op, bereid je zoveel mogelijk voor. Blijf alleen niet bij de pakken zitten...

Vera
 

Vera is sociaal pedagogisch hulpverlener en persoonlijk begeleider specifieke doelgroepen. Ze is expert op het gebied van zelfvertrouwen en narcisme. Met haar deskundigheid heeft ze al duizenden vrouwen én mannen geholpen om te herstellen van narcistisch misbruik. Vera is zelfstandig auteur en schrijft op Vitaal Gezond artikelen over mens, (sociale) relaties en gezondheid.

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments

Leave a Reply: