12 Effectieve Tips Om Hypochondrie / Ziektevrees Te Overwinnen

man met Hypochondrie Ziektevrees

Hoe je hypochondrie kunt overwinnen

Iedereen kent dat wel, je leest op internet over een bepaalde ziekte en ineens valt je oog op klachten waar jij ook last van hebt.

Even flitst het door je hoofd dat jij misschien wel lijdt aan deze ziekte!

Maar wat nou als je leven zo erg wordt beheerst door deze ziektevrees dat je er constant aan moet denken?

Dat je je op je werk niet meer kunt concentreren en er ’s nachts urenlang over ligt te piekeren?

Waarschijnlijk heb je dan last van hypochondrie, oftewel ziektevrees.

Maar vrees niet! In dit artikel geven we tips over hoe je je angsten overwint.

Wat is hypochondrie?

Mensen met hypochondrie of ziektevrees maken zich grote zorgen om lichamelijke klachten waaraan ze mogelijk dood zouden kunnen gaan, terwijl er niets mis is met hun lichaam.

Het is dan ook een angststoornis, waarbij men angst heeft voor ziekte en dood. Tegenwoordig luidt de officiële diagnose ‘ziekteangststoornis’.

Het probleem zit hem dus niet zozeer in het hebben van lichamelijke klachten maar vooral in de buitensporige angst hiervoor.

Stel je bijvoorbeeld eens voor dat er een bepaalde ziekte in jouw familie voorkomt. Jij loopt hierdoor een hoger risico om dit ook te krijgen en dit maakt je alert op eventuele signalen.

Ziektevrees is als het ware het uit de hand lopen van deze alertheid. Je scant continu je lichaam en bent je erg bewust van wat zich daarbinnen afspeelt.

In alles wat je voelt herken je de symptomen van de ziekte waar je zo bang voor bent!

Je surft het internet af op informatie over de diagnose en hoe meer je je erin verdiept hoe meer de alarmbellen gaan rinkelen. Je rent naar de dokter en wil verwezen worden naar een medisch specialist.

Of je bent zo bang dat de arts de diagnose inderdaad zal bevestigen dat je dit liever vermijdt. Hierdoor wordt je angst dan ook niet ontkracht en blijft ze je in haar greep houden.

Bij hypochondrie kan deze angst zo uit de hand lopen dat je leven er volledig door wordt beheerst en je niet meer normaal kunt functioneren.

Je bent bijna de hele dag aan het piekeren over je kwalen, de mogelijke diagnoses, over hoe het nu verder moet en bent bang dat deze ziekte jouw einde zal betekenen.

Veel mensen met ziektevrees zijn vaste klant bij de huisarts en komen regelmatig terecht bij medisch specialisten. Hier blijkt dan keer op keer dat er lichamelijk gezien niet veel aan de hand is.

De meeste artsen hebben dan ook de neiging om je gerust te stellen maar dit heeft vaak maar een kort of juist averechts effect!

Want als je ervan overtuigd bent dat er iets ernstig met je aan de hand is ben je natuurlijk bang dat de arts iets over het hoofd heeft gezien.

Want ook artsen zijn mensen en kunnen inschattingsfouten maken.

Stel je voor dat de ziekte verder smeult terwijl jij je gerust hebt laten stellen!

Naast dat het voor jou zelf natuurlijk ontzettend vervelend is om je altijd maar zo zorgen te moeten maken, kost het de samenleving ook veel geld.

Want al die bezoekjes aan je huisarts, medisch specialisten en al die onderzoeken zijn nogal kostbaar. Dus nog een reden om met je angst aan de slag te gaan.

Symptomen van ziektevrees

Veelvoorkomende symptomen van ziektevrees zijn:

  • Een overmatig bewustzijn van de sensaties in je lichaam; iedere verandering in je hartslag, elk pijntje, borreltje in je buik, spierkrampje in de nek, bultje op je rug, trekt je volledige aandacht
  • Een intense angst voor het lijden aan een nog niet gediagnosticeerde ziekte, zonder dat er (ernstige) symptomen aanwezig zijn.
  • Het ervaren van een grote mate van stress en onrust door de angst voor ziekte of dood
  • Het steeds weer onderzoeken van je lichaam op bepaalde afwijkingen.
  • Snel gealarmeerd zijn bij de gedachte dat er iets mis zou kunnen zijn met je gezondheid.
  • Een extreme hoeveelheid tijd en energie steken in de vergaren van informatie over ziekten, bijvoorbeeld dagelijks urenlang op het internet surfen en lezen over ziektebeelden.
  • Moeilijk gerustgesteld kunnen worden in je ziektevrees door bijvoorbeeld familie, vrienden en medici.
  • Soms het vermijden van medici uit angst dat zij zullen bevestigen dat je inderdaad iets ernstigs onder de leden hebt.
  • Deze angst heeft een verstorende invloed op het algemeen functioneren in het leven, zelfs als je er in een gemiddelde mate aan lijdt.

Oorzaken van hypochondrie

In principe heeft angst een belangrijke signalerende en activerende functie voor de mens, het is een soort alarm dat afgaat als er gevaar is.

Angst maakt je alert en hierdoor wordt het mogelijk dat je in een gevaarlijke situatie op de vlucht kunt slaan en jezelf kunt beschermen.

Bij ziektevrees gaat dit ‘angstalarm’ alleen te vaak en te snel af, ook op momenten dat er geen echt gevaar is.

Het staat als het ware te scherp afgesteld zoals een scooteralarm dat al afgaat als er gewoon iemand langs loopt.

Want ondanks dat er na uitgebreid medisch onderzoek niets afwijkend wordt gevonden blijf je je toch zorgen maken.

Het kernprobleem bij hypochondrie is dan ook dat je onschuldige lichamelijke signalen interpreteert als iets gevaarlijks.

Dit noemt men ook wel catastroferen: iedere normale gebeurtenis verandert in je gedachten in een enorme catastrofe.

Een tinteling in je hoofd wordt een hersentumor, een hoestbui wordt tuberculose, een borreltje of krampje in je buik wordt een dodelijk virus etc.

Het probleem is dat als je zo overtuigd bent dat er iets mis is met je lichaam, je deze symptomen ook echt kunt gaan voelen.

Als je bijvoorbeeld verwacht dat je pijn in je lever zult krijgen kun je inderdaad ook wat rare steekjes gaan voelen en doordat je je aandacht er zo op richt ervaar je het al snel als pijn.

Net zoals vrouwen die erg graag zwanger willen zijn soms alle lichamelijke kenmerken van zwangerschap vertonen, zonder dat ze echt zwanger zijn.

Het menselijk lichaam is altijd in beweging.

Zelfs als je even rustig op de bank zit zijn je organen druk in de weer met je vitale functies en met het verteren van je eten.

Hierdoor maakt ieder lichaam wel eens geluid, voel je af en toe pijntjes en zijn er steeds weer veranderingen in de hartslag, bloeddruk en de spierspanning.

Vergelijk het maar eens met een computer!

Computers maken ook vaak vreemde geluiden, ze piepen, zoemen en soms beginnen de lichtjes ineens te knipperen.

Bij ziektevrees ben je je meer dan anderen bewust van deze lichamelijke sensaties en ook lijken de signalen wat sterker in je bewustzijn door te dringen.

Desondanks wil dat niet zeggen dat er iets gevaarlijks aan de hand is, dit hoort gewoon bij een gezond lichaam.

In de analogie van de computer merk je dus ieder piepje, zoemend geluid of knipperlichtje op en denk je gelijk dat je computer is geïnfecteerd door een virus, dat je gehackt bent of dat je computer binnenkort zal gaan crashen.

Dus naast dat je je overmatig bewust bent van je lichamelijke sensaties, worden ze ook verkeerd geïnterpreteerd.

Waarschijnlijk liggen hier bepaalde ideeën over gezondheid en vooral ook ongezondheid aan ten grondslag.

Mensen met hypochondrie hebben vaak nogal rigide ideeën over gezondheid en denken bij elk lichamelijk signaal direct aan ‘ongezondheid’ en dus aan ziekte.

Dit zijn bijvoorbeeld gedachten als “pijn betekent letsel”, of “mijn moeder is overleden aan kanker en dit zal mij ook overkomen”.

Mogelijk is de houding die je ouders vroeger ten opzichte van ziekte hadden van invloed op het ontstaan van dit soort ideeën. Daarnaast kunnen er soms jeugdervaringen zijn die grote indruk hebben gemaakt.

Bijvoorbeeld als je vroeger zelf erg ziek bent geweest of van dichtbij mee hebt gemaakt dat iemand na een lang ziekbed is overleden.

Soms zijn er ook traumatische ervaringen in de voorgeschiedenis van mensen die lijden aan hypochondrie.

Wat het probleem verder nog versterkt is dat de emotie angst zelf ook leidt tot een aantal lichamelijke signalen; snellere hartslag, sneller en oppervlakkiger ademhalen, duizeligheid, zweten en vlekken zien.

Deze sensaties, die dus eigenlijk zijn ontstaan door de angst, worden dan vervolgens ook weer geïnterpreteerd als signalen van ziekte.

Uiteindelijk kom je in een vicieuze cirkel terecht die zichzelf versterkt.

Je scant steeds je lichaam op eventuele sensaties, je interpreteert ze als gevaar, de angst veroorzaakt nog meer sensaties, waarna je op zoek gaat naar externe geruststelling en je nog meer zorgen gaat maken.

Vaak zie je ook dat hypochonders een extreem perfectionistisch zijn en alles onder controle willen houden.

De behandeling van ziektevrees

Het is ontzettend zwaar om je constant te zorgen te moeten maken over je gezondheid en het kan je leven aardig verzieken!

Als je eenmaal in een hypochondrisch gedragspatroon bent beland kan het lastig zijn om hier weer uit te komen.

Gelukkig zijn er succesvolle methoden waarmee je kunt leren om de angst de baas te worden.

Ondanks dat je waarschijnlijk erg gefocust bent op je lichamelijke klachten, ligt de oplossing van het probleem niet bij het lichaam maar bij het psyche.

Angst is een emotie en dient daarom ook vanuit een psychologische benadering te worden aangepakt.

Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de behandeling van hypochondrie en hieruit blijkt dat cognitieve gedragstherapie een van de meest succesvolle behandelmethoden is.

De kern van deze methode zit hem in het doorbreken van de vicieuze cirkel van zorgen maken, controleren en geruststelling zoeken.

Je leert je gedachten aan een kritisch onderzoek te onderwerpen waardoor je erachter komt dat ze niet altijd kloppen.

Zo ga je met een nieuwe mindset naar je gedachten kijken en wordt je minder angstig.

Naast psychologische behandeling wordt er in sommige gevallen een antidepressivum voorgeschreven, dit kan ervoor zorgen dat je minder last krijgt van je angsten.

Een nadeel hiervan is dat je de angst enkel onderdrukt en dat deze na het staken van de medicatie weer terug kan komen.

Daarnaast bestaat er natuurlijk het risico dat je last krijgt van de bijwerkingen die vermeldt staan in de bijsluiter!

12 Tips om ziektevrees te overwinnen

De onderstaande tips zijn afkomstig uit de cognitieve gedragstherapie en helpen je om je ziektevrees onder controle te krijgen:

1: Richt je aandacht naar buiten

Door te focussen op de sensaties in je lichaam raakt je aandacht naar binnen gericht. Als je deze weer naar buiten stuurt neemt de angst vanzelf af.

Spreek met jezelf af dat steeds als je merkt dat je aandacht weer naar iets toe trekt je deze heel bewust naar buiten gaat richten.

Luister bijvoorbeeld met 100% aandacht naar muziek, ruik aan bloemen of parfum, knuffel met je kind, kat of hond of doe iets creatiefs!

Laat alle details tot in het uiterste tot je doordringen, zodat er in jouw aandacht geen ruimte meer is voor de angst.

2: Stop met scannen

Het scannen van je lichaam is waarschijnlijk een automatisme geworden en het zal wat moeite kosten om dit weer af te leren.

Pak daarom een schriftje en houdt eens bij hoeveel keer per dag en hoe lang je je lichaam checkt op afwijkingen.

Vervolgens stel je een maximum; bijvoorbeeld ik mag per dag nog maar … keer/… uur mijn lichaam scannen.

Bouw dit dan langzaamaan af. Wees hierin streng voor jezelf en vier het als het gelukt is!

3: Zoek een alternatieve verklaring

Ga op zoek naar een alternatieve verklaring voor je lichamelijke sensaties.

Nu je je bewust bent van je neiging tot het catastroferen van lichamelijke signalen, kun je er ook iets aan doen!

De volgende keer dat je je druk begint te maken over een bepaalde lichamelijke sensatie, ga je op zoek naar gezonde verklaringen voor wat je voelt. Schrijf er zoveel mogelijk op.

Je kunt je ter inspiratie ook verdiepen in de (gezonde) biologie van het menselijk lichaam.

Leer bijvoorbeeld over het spijsverteringskanaal, de bloeddruk, het hart of de spieren.

Zo leer je over de constante activiteit binnenin het lichaam en waar deze onschuldige sensaties vandaan komen.

4: Leer jezelf kalmeren

Een groot deel van het probleem speelt zich af in je hoofd waar allerlei gedachten rondspoken in de trant van “stel je voor dat…”.

Het kan al heel inzicht gevend zijn om deze gedachten eens op te schrijven. Verder kun je deze negatieve gedachten bestrijden door er neutrale of positieve gedachten tegenover te zetten.

Steeds als een negatieve gedachten opduikt, zeg je in je hoofd of hardop de neutrale of positieve tegengedachte op.

Bijvoorbeeld: “Ik voel tintelingen in mijn hoofd, ik heb vast een hersentumor” wordt “Ik voel tintelingen in mijn hoofd, dat is de doorbloeding van mijn hoofdhuid”.

Hierdoor zal je beangstigende overtuiging afnemen en zal hij je minder lastigvallen.

5: Beperk de tijd dat je aan het surfen bent

Je weet dat je heftig reageert op het lezen van medische informatie. Vraag je daarom eens af wat dit je nou eigenlijk oplevert?

Waarschijnlijk kom je tot de conclusie dat het je angst alleen maar verder aanwakkert.

Probeer daarom de tijd die je doorbrengt op medische websites en televisieprogramma’s te beperken.

Het beste zou zijn om hier helemaal mee te stoppen maar als dit niet lukt probeer dan weer een maximum met jezelf af te spreken.

Bijvoorbeeld: ‘Ik mag vandaag maximaal 30 minuten op internet lezen over …’. Vervolgens bouw je dit verder af tot je er helemaal mee gestopt bent!

6: Informeer jezelf over de symptomen van angst

Lees over de lichamelijke sensaties die angst kan veroorzaken en besef je dat die erg lijken op de symptomen van lichamelijke ziekten.

Hoe angstiger je bent, hoe meer nare lichamelijke sensaties er dus zullen ontstaan.

Let eens op wat voor momenten je ‘symptomen’ het ergst zijn. Als dit is tijdens het denken over of googlen naar ziekten, dan weet je dat angst er waarschijnlijk een rol in speelt!

Een lichamelijke ziekte zal immers niet erger worden op het moment dat je erover leest.

Besef je daarnaast ook dat je jezelf ‘ziek’ kunt piekeren. Want hoe meer zorgen je je maakt over je lichaam, hoe meer ‘ziekte signalen’ de angst je zal bezorgen.

7: Bel iemand op en klets over andere dingen dan ziekten

Als je de angst weer op voelt komen kan het erg helpen om iemand op te bellen en te kletsen over alles behalve je zorgen.

Let erop dat dit iemand is die je vertrouwt en bij wie je je op je gemak voelt.

Eventueel kun je diegene vooraf over je probleem vertellen en de instructie geven dat het gesprek over alles behalve ziekten mag gaan.

Misschien kost het in het begin nog wat moeite maar je zult al snel merken dat je angst door de afleiding minder wordt.

Daarnaast maakt het contact met andere mensen je gelukkiger.

Heb je angst om met andere mensen te praten? Ontdek hier hoe je sociale fobie kunt overwinnen (zonder medicijnen). 

8: Zorg voor een rustige en diepe ademhalin

Een van de kenmerken van angst is dat je oppervlakkig en hoog in de borst gaat ademhalen.

Ademhalingstechnieken kunnen dan zorgen voor een directe afname hiervan.

Leg je handen op je buik en probeer deze langzaam in 5-7 seconden te vullen met lucht, alsof je buik een ballon is die je langzaam opblaast.

Vervolgens houd je je adem 3-4 seconden vast waarna je langzaamaan in 7-9 seconden de lucht weer uit je longen laat lopen.

Dit herhaal je een keer of twintig.

9: Ga sporten

Regelmatig bewegen heeft een bewezen positief effect op stress en angst.

Er zijn zelfs wetenschappers die beweren dat het effect, van sporten op angst, gelijk is aan dat van medicatie.

Sporten leidt tot een afname van het stresshormoon cortisol, hierdoor ervaar je dus direct minder angst. Daarnaast worden er tijdens het sporten endorfine geproduceerd.

Endorfine is een lichaamseigen pijnstiller, die ook de slaap verbetert.

Je pijntolerantie wordt dus groter en je conditie beter. Hierdoor ga je minder ongemakkelijke en beangstigende sensaties in je lichaam ervaren.

Daarnaast heeft sport een positieve invloed op je psychisch welbevinden.

Angst om te sporten in publieke plaatsen? In dit artikel ontdek je hoe je angst voor openbare ruimtes kunt overwinnen. 

10: Vraag om hulp

Je staat op het punt om een grote en dappere stap te zetten in de richting van een gelukkiger leven.

Het zal moeite en energie kosten en daarbij is het hebben van steun vanuit je omgeving essentieel.

Vertel je vrienden en familie over waar je mee zit en vraag hen om hulp. Zij kunnen je bemoedigen, ondersteunen en met je meedenken. Gedeelde smart is halve smart.

11: Probeer maximaal te leven

Stel je eens voor dat je echt een gezondheidsprobleem hebt.

Zou je dan aan het einde van je leven terug willen kijken en ontdekken dat je jaren kwijt bent geraakt aan zorgen maken?

Waarschijnlijk niet!

Vul daarom je leven met leuke en bevredigende activiteiten, spreek af met vrienden en familie, doe leuke dingen, ga uit eten en ga eens naar een feestje.

Hierdoor gaat je kwaliteit van leven fors vooruit en daarnaast zorgt de afleiding ervoor dat je steeds minder ruimte hebt om je zorgen te maken.

12: Wees geduldig en trots op jezelf

Net als dat het ontwikkelen van angst enige tijd heeft geduurd, kost het ook enige tijd en moeite om hier weer vanaf te komen.

Neem daarom uitgebreid de tijd en ruimte om dit weer af te leren.

Wees mild en geduldig naar jezelf en trots op elke stap in de goede richting, ook al zijn het kleine stapjes! Complimenteer jezelf en vier je successen.

Wanneer is het verstandig om professionele hulp te zoeken?

Het is heel goed dat je nu actief aan de slag gaat met je angsten!

In sommige gevallen is het echter slim om je hierin te laten begeleiden door een professional. Hypochondrie kan in verschillende gradaties voorkomen, afhankelijk van de mate waarin het je leven beheerst.

Als je je zoveel zorgen maakt dat je aan bijna niets anders meer kunt denken en het bijna niet meer lukt om te werken of naar school te gaan,  dan is het waarschijnlijk verstandig om dit met je huisarts te bespreken.

Wees eerlijk over je angsten en de invloed die ze hebben op je leven. Samen met de huisarts kun je dan bekijken welke vorm van hulp het meest geschikt is.

P.S. Wat heeft jou geholpen om ziektevrees te overwinnen?  Laat het aan ons weten door hieronder een reactie te plaatsen. 

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments

Leave a Reply: