Psychopaat (In Een Relatie) Herkennen? 10 Symptomen & 3 Tips

psychopaat

Heb jij misschien een relatie met een psychopaat? Of denk je dat je baas of collega een psychopaat is?

De kans is groot dat je ooit het slachtoffer bent geweest van een psychopaat, zelfs als je het misschien niet realiseert.

1 op de 150 mensen blijkt psychopathisch te zijn en het komt evenveel voor bij mannen en vrouwen.

Een psychopaat kijkt de wereld op een heel andere manier. Deze mensen hebben weinig spijt, kennen geen empathie en voelen emoties slechts oppervlakkig.

Denk jij te maken te hebben met een psychopaat?

Leer dan snel de symptomen te herkennen en volg onze tips op zodat je op tijd jezelf en je geliefden kunt beschermen.

Wat is een psychopaat?

De meeste psychopaten zijn in de eerste plaats geen moordenaars. Dat is het goede nieuws.

Het slechte nieuws is dat psychopaten moeilijker te herkennen zijn dan je in eerste instantie zou denken.

In werkelijkheid zijn de meeste psychopaten niet crimineel – hoewel veel criminelen psychopaten zijn – maar ze zijn zeker immoreel.

De overgrote meerderheid is geen moordenaar; ze zijn ‘slecht’ in plaats van ‘gevaarlijk’. Maar hoe weet je of er een psychopaat in je leven is?

Psychopathie is een van de moeilijkst waarneembare aandoeningen.

De psychopaat kan er normaal uitzien, zelfs charmant.

Hij heeft een gebrek aan geweten en empathie, waardoor hij manipulatief, vluchtig en vaak (maar lang niet altijd) crimineel is.

“Hoewel mensen psychopaten beschouwen als gewelddadige criminelen of seriemoordenaars, lopen er velen van hen gewoon in ons midden”, zegt neurowetenschapper Dr. Kent A. Kiehl.

Hij  gelooft dat ongeveer 1 op de 150 mensen geclassificeerd kan worden als psychopaat.

In het begin van de negentiende eeuw begonnen artsen, die met psychiatrische patiënten werkten, op te merken dat sommige van hun patiënten een ‘morele verdorvenheid’ of ‘morele krankzinnigheid’ hadden. Ook al leken ze normaal van buiten.

Ze leken geen gevoel voor ethiek of voor de rechten van anderen te hebben. De term ‘psychopaat’ werd rond 1900 voor het eerst bij deze mensen gebruikt.

De term werd in de jaren dertig veranderd naar ‘sociopaat’ om de schade die zij aan de samenleving toebrachten te benadrukken. Momenteel hanteren onderzoekers de term ‘psychopaat’ weer.

Sommigen gebruiken die term om te verwijzen naar een ernstigere aandoening die verband houdt met genetische kenmerken en die gevaarlijkere individuen voortbrengt.

Ze gebruiken ‘sociopaat’ om te verwijzen naar minder gevaarlijke mensen die meer worden gezien als producten van hun omgeving, inclusief hun opvoeding.

Andere onderzoekers maken een onderscheid tussen ‘primaire psychopaten’, waarvan men denkt dat het een genetische oorzaak is, en ‘secundaire psychopaten’, die meer gezien worden als een product van hun omgeving.

Er zijn verschillende lijsten met criteria in gebruik. De meest gebruikte is de Psychopathy Checklist Revised (PCL-R), ontwikkeld door Robert Hare en collega’s.

Wie aan deze criteria voldoet, wordt als psychopaat of sociopaat gezien.

Symptomen van een psychopaat

Één op de 150 personen is niet weinig. Sterker nog, de kans is groot er ook een psychopaat in jouw leven is!

Daarom is het belangrijk om te weten hoe kun je een psychopaat kan herkennen.

1. Onverschilligheid

De PCL omschrijft psychopaten als wreed en empathisch met eigenschappen die de PPI omschrijft als ‘kil’.

De criteria voor antisociale persoonlijkheidsstoornissen zijn een ‘harteloze onbezorgdheid voor de gevoelens van anderen’.

Er zijn nu verschillende bewijzen die wijzen op de biologische aard van de onverschilligheid van de psychopaat.

De hersenen van psychopaten blijken zwakke verbindingen te hebben tussen de componenten van de emotionele systemen van de hersenen.

Deze gebreken zijn verantwoordelijk voor het onvermogen van de psychopaat om diepe emoties te voelen.

Psychopaten zijn daarnaast niet goed in het detecteren van angst in het gezicht van anderen. De emotie van afschuw speelt ook een belangrijke rol in ons vermogen voor empathie.

Wij vinden bepaalde onethische daden walgelijk en dit weerhoudt ons ervan om deze daden uit te voeren of goed te keuren.

Psychopaten hebben echter extreem hoge drempels voor walging. Dit is gemeten door hun reacties te analyseren wanneer ze verminkte gezichten kregen te zien of werden blootgesteld aan vieze geuren.

2. Oppervlakkige emoties

Psychopaten, en tot op zekere hoogte sociopaten, vertonen een gebrek aan emotie, vooral de sociale emoties, zoals schaamte, schuld en verlegenheid.

De PCL omschrijft psychopaten als ‘emotioneel oppervlakkig’ en tonen een gebrek aan schuldgevoelens. Psychopaten zijn berucht om hun gebrek aan angst.

Wanneer normale mensen in een experimentele situatie worden gebracht waar ze verwachten dat er iets pijnlijks zal gebeuren, zoals een milde elektrische schok of een licht aversieve druk op een ledemaat, activeert hun hersennetwerk.

Normale mensen zullen ook een duidelijke fysieke reactie tonen die door zweetklieren wordt veroorzaakt. Bij psychopathische proefpersonen vertoonde dit hersennetwerk echter geen activiteit en werden er geen fysieke reacties gegeven.

3. Onverantwoordelijkheid

Psychopaten zijn onbetrouwbaar, onverantwoordelijk en geven vaak anderen de schuld van hun eigen acties.

Wanneer ze onder druk worden gezet, kunnen ze schuld wel toegeven, maar dit gaat niet vergezeld van een gevoel van schaamte of wroeging.

Het toekomstige gedrag van de sociopaat zal dan ook niet veranderen.

4. Onoprechtheid

Volgens de PCL vertonen psychopaten een ‘oppervlakkige charme’. Ze zijn vaak pathologische leugenaars en blazen dingen op of vervormen dingen voor egoïstische doeleinden.

Ze lichten anderen op voor hun persoonlijk gewin of plezier.

Een bezorgde vader van een jonge psychopathische vrouw zegt: “Ik kan het meisje niet begrijpen, hoe hard ik het ook probeer.

Het is niet zo dat ze het slecht bedoelt. Maar ze kan met een strak gezicht liegen, en nadat de waarheid boven tafel is gekomen, lijkt ze nog steeds ontspannen.”

Psychopaten hechten niet veel waarde aan woorden.

Ze vertonen niet dezelfde hersenrespons op emotionele termen en neutrale termen als gewone mensen. Ook hebben ze moeite met het begrijpen van metaforen en abstracte woorden.

5. Overmoed

De PCL geeft aan dat sociopaten een grandioos gevoel van eigenwaarde hebben. Ze scheppen vaak op en geloven soms zelfs in hun eigen illusies. Hare beschrijft een gevangen sociopaat die geloofde dat hij een zwemmer van wereldklasse was.

6. Moeite met aandacht te verdelen

Wanneer normale mensen een taak uitvoeren, zijn ze in staat om hun activiteit te wijzigen of hun reacties te moduleren, afhankelijk van relevante perifere informatie die verschijnt nadat de taak is begonnen.

Psychopaten hebben een specifiek tekort aan dit vermogen en dit kan de impulsiviteit van psychopaten verklaren.

Het is een eigenschap die in verschillende criteria lijsten naar voren komt, evenals hun problemen met passieve vermijding en met het verwerken van emoties.

Er zijn inmiddels verschillende onderzoeken waaruit blijkt dat psychopaten daadwerkelijk beter presteren dan normale mensen op bepaalde taken, misschien omdat ze niet worden afgeleid.

7. Zelfzuchtigheid

Psychopaten hebben een ‘pathologisch egocentrisme en onvermogen tot liefde’. De PCL vermeldt ook dat ze een ‘parasitaire levensstijl’ hebben.

8. Onvermogen om toekomst te plannen

Psychopaten vertonen een onvermogen om een bepaald levensplan te volgen.

Volgens de PCL hebben psychopaten een “gebrek aan realistische doelen op lange termijn”.

9. Gewelddadig

Psychopaten hebben een zeer lage tolerantie voor frustratie en gebruiken snel geweld. Ze zijn snel geprikkeld en worden snel agressief.

Dit blijkt uit herhaalde fysieke gevechten of mishandelingen van exen of familieleden.

10. Oppervlakkig nonchalant

Aan de andere kant kunnen psychopaten nonchalant overkomen door hun oppervlakkigheid.

Ze zien er altijd ‘cool’ uit en niets lijkt ze te raken. Ze komen over alsof ze heel zelfverzekerd zijn en rotsvast.

Ze vertrouwen op hun vermogen om te manipuleren. Dit soort ‘cool’ is zeker niet cool.

Het is een teken dat ze niet veel respect hebben voor de normen, regels en zorgen die de meesten van ons hebben

Daarnaast hebben ze weinig moeite met het overtreden van deze normen.

Soms kan een persoon zonder zelfvertrouwen of eigenwaarde echt worden aangetrokken tot iemand die zo rustig en cool lijkt.

Dat leidt onvermijdelijk tot problemen. Psychopaten weten wat je onzekerheden zijn en ze weten hoezeer je tot hun schijnbaar zelfverzekerdheid bent aangetrokken.

Ze zijn ook vaak geestig en praten snel. Ze hebben de ‘gave van het babbelen’ en lijken altijd een antwoord te hebben. Hierdoor lijkt het alsof ze altijd alles op een rij hebben.

Relatie en leven met een psychopaat

Mariëlle heeft een relatie gehad met een psychopaat. Ze is getrouwd geweest en kwam er na 10 jaar huwelijk achter dat haar man als psychopaat classificeerde.

“Een psychopaat kan voor eeuwig je leven veranderen en ongelooflijk gevaarlijk zijn. Het is een langzame en gestage verslechtering van je geest en ziel. Ik heb het meegemaakt en verloor bijna mijn carrièr en mijn verstand”, vertelt Mariëlle.

“Ik verloor mijn huis en mijn bezittingen, maar ik kwam er net op tijd uit. Hij probeert me nog steeds onder controle te houden, belt me heel de nacht, slaakt allerlei wanhoopskreten uit en maakt lelijke opmerkingen.”

“Het kan de sterkste, meest stabiele vrouwen overkomen. Dit zijn de vrouwen die ze het liefst willen veroveren – het is een spel. Ik wou dat ik had geweten dat dit soort mannen bestond voordat dit mij overkwam.”

Mensen om je heen worden door de charme van de psychopaat verleid.

Hij manipuleert op methodische wijze iedereen in je leven zodat je op een gegeven moment vervreemd raakt en je zelfs schaamt om je gezicht te tonen.

Hij maakt je aan het twijfelen over je eigen geestelijke gezondheid en kan beweren dat je een drugsverslaafde bent, een alcoholist of dat je echt mentaal instabiel bent.

Wat je waarschijnlijk ook bent wanneer je eenmaal op dat punt bent aangekomen. Je verliest je zelfvertrouwen en eigenwaarde hierdoor.

Kunnen psychopaten verliefd worden?

Kunnen psychopaten dan echt niet van iemand houden of verliefd worden? Kunnen ze niet veranderen wanneer ze liefde krijgen?

“Eerder onderzoek heeft aangetoond dat psychopaten zorg kunnen tonen voor anderen als ze goed gemotiveerd zijn”, zegt Ashley Love, onderzoeker aan de Universiteit van British Columbia.

“Dit suggereert dat ze kunnen leren om zich te gedragen op een manier die hun sociale relaties verbetert.”

Love merkt op dat individuen hoog in het psychopathie-spectrum de voorkeur geven aan vrienden die bijdragen aan hun vluchtige levensstijl, zoals criminelen, andere sensatiebeluste personen of mensen die hun ego versterken.

Het aanleren van psychopaten om gezondere, positievere, interpersoonlijke relaties te vormen met emotioneel stabiele individuen kan echter helpen om hun asociaal gedrag te verminderen.

Hierdoor is het wellicht mogelijk om een psychopaat als partner te hebben.

“Het deelnemen aan gezonde sociale relaties kan het inlevingsvermogen van mensen met een hoge psychopathische waarde verhogen en daardoor hun psychopathische eigenschappen verminderen”, zegt Love.

“Goede interpersoonlijke relaties kunnen ook een belangrijke beschermende factor zijn die gebruikt kan worden als een interventie om psychopathisch gedrag te verminderen.”

Verschil tussen een psychopaat en een narcist?

Hoewel een psychopaat narcistische persoonlijkheidskenmerken heeft, is er wel zeker een verschil tussen een psychopaat en een narcist.

Een psychopaat lijkt eigenlijk meer op een roofdier. En een ding dat roofdieren gemeen hebben, is een grove minachting voor de heiligheid van anderen.

Voor hen is de belangrijkste prioriteit niet het leven volgens een hogere sociale standaard, maar het niet gepakt worden. De psychopaten van deze wereld zijn ongevoelig voor fatsoen.

Andere mensen zijn hun prooi en ze hebben absoluut geen spijt van wat ze doen.

Ze zijn slecht, ja, maar meer specifiek zijn het roofdieren, en als zodanig hebben ze een mens nodig om van te profiteren.

Bedrieglijk, leugenachtig, amoreel, kil, kleinerend, machiavellistisch, kwaadwillig, slonzig, onverschillig, goddeloos en gevoelloos – dat is wie ze zijn.

Ze verschillen van de narcist in die zin dat het profiteren van anderen hun meest gewaardeerde doel in hun leven is.

De volgende uitspraken zijn verzameld door Joe Navarro, die vier decennia lang voor de FBI heeft gewerkt en zich bezig hield met persoonlijkheidstesten.

Narcisten denken op de volgende manieren:

  1. Ik hou van mezelf en ik weet dat jij ook van mij houdt. In feite doet iedereen dat – ik kan me niet voorstellen dat iemand dat niet doet.
  2. Ik hoef me niet te verontschuldigen. Je moet mij begrijpen, accepteren en tolereren, wat ik ook doe of zeg.
  3. Ik heb weinig gelijken in deze wereld en tot nu toe heb ik er nog geen enkele ontmoet. Ik ben de beste… (manager, zakenman, minnaar, student, enz.).
  4. De meeste mensen zijn inferieur aan mij. Zonder mij om te leiden, zouden ze mislukken.
  5. Ik begrijp dat er regels en verplichtingen zijn, maar die gelden vooral voor jou, want ik heb de tijd of de wens niet om ze na te leven. Bovendien zijn de regels voor de gemiddelde persoon, en ik steek ver boven het gemiddelde uit.
  6. Ik hoop dat je alles wat ik ben en alles wat ik voor je heb gedaan, waardeert – want ik ben geweldig en foutloos.
  7. Ik zou willen dat we gelijk waren, maar dat zijn we niet en dat zullen we ook nooit worden. Ik zal je er met een ongelofelijke frequentie aan herinneren dat ik de slimste persoon ben en hoe goed ik het deed op school, in het bedrijfsleven, als een ouder, enz.
  8. Ik kan arrogant en hooghartig lijken en dat vind ik prima – Ik wil gewoon niet worden gezien als iemand zoals jij.
  9. Ik verwacht dat je ten allen tijde loyaal aan me bent, wat ik ook doe, maar verwacht niet dat ik loyaal aan je ben.
  10. Ik zal je bekritiseren en ik verwacht dat je het accepteert, maar als je mij bekritiseert, vooral in het openbaar, wordt ik woedend op je. Nog één ding: ik zal het nooit vergeten of vergeven. Ik zal je op de een of andere manier terugbetalen – omdat ik een verzamelaar van pijn ben.
  11. Ik verwacht dat je geïnteresseerd bent in wat ik heb bereikt en wat ik te zeggen heb. Ik ben daarentegen helemaal niet geïnteresseerd in jou of in wat je hebt bereikt, dus verwacht niet veel nieuwsgierigheid of interesse van mij voor je leven. Het kan me gewoon niet schelen.
  12. Ik ben niet manipulatief; ik wil graag de dingen op mijn manier hebben, ongeacht hoeveel anderen er last van hebben of hoe ze zich voelen. Het kan me eigenlijk niet schelen hoe anderen zich voelen – gevoelens zijn voor de zwakken.
  13. Ik verwacht altijd dankbaarheid, zelfs voor de kleinste dingen die ik doe. Wat jou betreft, ik verwacht van jou dat je doet wat ik eis.
  14. Ik associeer mezelf alleen met de beste mensen, en eerlijk gezegd, voldoen de meeste van je vrienden hier niet aan.
  15. Als je gewoon zou doen wat ik zeg en zou gehoorzamen, zou dat beter zijn.

Nu het verschil met de psychopaat:

  1. Ik kan bekommer me niet om mensenrechten – hoe zit het met mijn rechten? Ik moet eerst voor mezelf zorgen.
  2. Wetten en regels zijn bedoeld om overtreden te worden. Er is altijd een omweg – er is altijd een manier om de regels te omzeilen.
  3. De meeste mensen zijn slachtoffers – ze hadden het moeten aan zien komen. Ik kan het niet helpen als ze zich niet kunnen verdedigen.
  4. Vrouwen verdienen het om behandeld te worden zoals ze zijn – kijk hoe ze zich kleden en ons verleiden. Denk je dat ze niet weten wat dat met ons doet?
  5. Vreemdgaan? Iedereen doet het, iedereen leeft voor zichzelf. Ik bedrieg niet meer dan een bank dat doet.
  6. Dus wat als ik lieg, wat is dan het nadeel? Iedereen liegt. In ieder geval, ik moest gewoon wel liegen.
  7. Wetten en regels zijn bedoeld om overtreden te worden – het zijn sowieso domme regels. De kunst is om niet gepakt te worden.
  8. Het is niet mijn zorg als iemand lijdt. Ze hadden er niet moeten zijn – het was gewoon pech hebben. Ongevallen gebeuren voortdurend, dat is niet anders.
  9. Ik weet niet waarom ik het heb gedaan. Ik had gewoon zin om het te doen.
  10. Ik voel geen emoties zoals anderen. Dat doe ik gewoon niet. Ik snap het niet. Ik voel me elke dag hetzelfde.
  11. Ja, ik heb een lang strafblad. Ik ben mijn hele leven in en uit de gevangenis geweest – maar dat is niet wie ik ben. De politie heeft altijd de pik op me.
  12. Ze smeekte om haar leven, maar op dat moment had het niets te betekenen – ik had controle over haar, en het voelde goed.
  13. Ze bleef nee zeggen, maar ik kon het niet laten. Ik wilde niet stoppen.
  14. Ze bleef met me ruziën, dus duwde ik haar, en daardoor hield ze op met klagen. Wat is nou het probleem? Ze vroeg erom. Ze had beter moeten weten.
  15. Alle investeringen zijn risicovol – in zekere zin is het hun eigen schuld dat ze zo hebzuchtig zijn. Het is hun hebzucht die hen ertoe bracht om bij mij te investeren.

Psychopaten trekken zich dus echt niets aan van het lot van anderen, zijn minder geneigd om hun agressieve gedrag te verbergen en zijn gewelddadiger dan narcisten.

Een ander verschil is dat narcisten de neiging hebben om dingen in het openbaar te doen; ze koesteren publieke erkenning en houden van een dienend, lovend publiek.

Een psychopaat daarentegen wil meestal in het geheim werken en geeft de voorkeur aan isolement. Elke poging om je te isoleren zou een rode vlag moeten zijn!

3 tips die je helpen omgaan met een psychopaat

Hier volgen een aantal tips die je kunt volgen in je relatie met een psychopaat.

Uiteraard is het beste om zo ver mogelijk uit te buurt te blijven van een psychopaat.

1. Doe alsof je niet geïntimideerd bent

Psychopaten proberen anderen te beheersen met bedreigingen en agressie.

Zij kunnen over je gaan staan wanneer ze spreken of vermomde bedreigingen maken. Blijf op een assertieve manier je mannetje staan en meld pesterijen aan de personeelsafdeling als het een collega betreft.

Bedenk jezelf ook wat het verschil is tussen respect en intimidatie. Het is heel iets anders om iemand te respecteren dan bang te zijn voor iemand.

Wat betekent respect voor jou? En in hoeverre tast dit jouw zelfrespect aan?

Het verliezen van je kalmte laat psychopaten zien dat ze je kunnen manipuleren, waardoor ze meer macht over je krijgen.

Oefen dus met rustig blijven, zelfs als hun gedrag schandalig is.

2. Trap niet in hun spelletjes

Als psychopaten het gevoel hebben dat ze in een hoekje worden gestopt, geven ze de schuld aan andere mensen.

Door het luisteren naar hun excuses en het tonen van sympathie voor hun problemen speel je ze naar hun hand.

Laat je niet afleiden door hun langdradige verhalen die proberen te bewijzen dat ze echt het slachtoffer zijn in de situatie.

Psychopaten zijn meesters in intrige. Leer om weerstand te bieden tegen je verlangen om slimmer te zijn dan hen, want dit gaat je nooit lukken.

Het is een spel voor hen, wat ze koste wat het kost willen winnen. Houd je focus op de dingen die belangrijk zijn.

3. Voer het gesprek terug op de psychopaat

Als een psychopaat iemand anders de schuld ergens van probeert te geven, draai dan het gesprek om.

Zeg zoiets als, “Voel je je wel goed? Je was tijdens de vergadering van vandaag van streek en ik vraag me af of je misschien een beetje gestrest bent.”

Door te wijzen op hun tekortkomingen kunnen ze worden ontwapend.

Luister ook naar je onderbuikgevoel. Als je intuïtie zegt dat het verkeerd zit en als je een knoop in je buik van de spanning krijgt, zorg dan dat je uit de buurt blijf van ze.

Het maakt niet uit of dit een collega, leraar, dierenverzorger is of een familielid, je moet altijd op je eigen instinct vertrouwen.

Psychopaten vreten je energie op. Let er op dat je je eigen energie bewaakt.

P.S. Heb jij te maken (gehad) met een psychopaat? Hoe ging jij daar mee om? Laat een reactie achter in de comments. 

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments

Leave a Reply: