7 Tips Om Manipulatief Gedrag In (Sociale) Relaties Te Stoppen

Wat is manipulatief gedrag?

Bij manipulatief gedrag staat bedrog centraal. Mensen die erg manipulatief zijn, zijn eigenlijk experts in het spel van bedrog en in combinatie met de algemene kilheid die ze (vaak) hebben zijn ze genadeloos.

Mensen die veel manipuleren zien mensen dan vaak ook niet als levende wezens, maar eerder als een middel om bij een doel te komen.

Dat betekent vaak ook dat als ze eenmaal op hun ‘bestemming’ zijn aangekomen, ze zeker niet twee keer na zullen denken om jou langs de kant van de weg achter te laten.

Het ergste is nog dat ze het soms nog zo willen spelen dat jíj degene bent die schuldig is en zij het slachtoffer. Dat is het verradelijke met mensen met manipulatief gedrag.

Manipulatie kan op veel verschillende manieren en vele verschillende trucs worden gebruikt. Dat is ook meteen het ingewikkelde aan manipulatie; je hebt niet eens door dat het gebeurd todat het te laat is.

Van kleine dingetjes van er op staan dat jij naar hun kantoor komt of je overrompelen en meteen een keuze laten maken, ook dat hoort bij manipulatie. Dit sluit ook meteen aan op één van de andere belangrijke delen van manipulatief gedrag: intimidatie.

Manipulators intimideren en kleineren graag, omdat het ze in hun machtspositie brengt en ze boven anderen stelt.

Mensen manipuleren dan ook om macht en geld, maar ook status en ijdelheid. Vaak is manipulatie dus het verbeteren van iemands eigen situatie (ten koste van anderen!)

Oorzaken van manipulatief gedrag

Het cliché dat mensen die manipulatief gedrag vertonen in hun jeugd zijn mishandeld of trauma hebben opgelopen is helaas waar.

Fysiek mishandeld worden door ouders of emotioneel door bijvoorbeeld narcistische ouders, kan een enorm effect hebben op een kind wat zich op verschrikkelijk nare manieren kan uiten.

narcisme test

Doe onze gratis Narcisme test

Test je kennis over narcisten met deze narcisme test. Doe de test en kom er direct achter of je met een narcist te maken hebt. 

Een andere reden dat mensen zich manipulatief gedragen is als er veel op het spel staat, zoals bijvoorbeeld in de politiek.

Een bepaald type mensen zal alles doen om aan de macht te blijven zodra ze het eenmaal ervaren hebben, met alle gevolgen van dien.

Veel narcistische mensen, zoals managers en politici, doen er alles over hun macht en status te behouden.

Dit is vaak ook waarom er op scholen en universiteiten een ‘ladder’ ontstaat met een groep mensen dat alles zal doen om ‘bovenaan’ te blijven.

De feestjes, luxe huizen en auto’s, dure horloges en merkkleding, alles staat in het teken van hen om een gevoel van gezag over te dragen. Vaak zijn deze mensen ook narcisten.

Er zijn echter ook mensen die van nature de impuls hebben om zich manipulatief te gedragen en ook die worden vaak in de eerder genoemde situaties terug gevonden. Deze mensen worden ook wel psychopaten genoemd.

Voorbeelden van manipulatief gedrag

Hoewel dit misschien allemaal een beetje ver weg klinkt en misschien zelfs onrealistisch, komt manipulatief gedrag meer dan genoeg in het dagelijks leven voor:

Jij hebt gistermiddag een belangrijk dossier geschreven en aan een collega gegeven zodat zij er nog een keer naar konden kijken om het vervolgens op te sturen.

Toen je vanmorgen op je werk kwam stond je baas bij je bureau en begon boos te schreeuwen dat je dat dossier nooit hebt geschreven.

Dus nadat de baas klaar was ben je op hoge poten naar je collega gegaan en daar gebeurde iets ontzettend vreemds: je collega claimde dat je hem nooit dat dossier hebt gegeven maar hij deed dat op zo’n overtuigende manier dat je aan je eigen herinnering begon te twijfelen!

Dit is gaslighting en is een schoolvoorbeeld van manipulatief gedrag.

Mensen die manipulatief zijn zullen ook onder geen enkele voorwaarde schuld accepteren:

Jij en een vriend hebben van de week ruzie gemaakt en na er even over na te hebben gedacht kwam ook jij tot de conclusie dat je misschien een beetje overdreven had gereageerd.

Je besluit naar het huis van je vriend te gaan om het goed te maken en nadat jij je excuses aanbiedt en die geaccepteerd worden valt het je op dat je vriend niet zijn excuses heeft aangeboden.

Als je er subtiel naar vraagt, is het antwoord kort: ”Nee, natuurlijk hoef ik mijn excuses niet aan te bieden! Als jij niet zo stom had gedaan, dan had ik niet boos hoeven worden.”

Dit is natuurlijk een vreemde redenering en is bijna iconisch voor manipulatief gedrag.

Tenslotte is er nog één goed voorbeeld van manipulatief gedrag:

Jij bent van de week goed ziek geweest en daarom was je de hele week ziek thuis. Het was zo erg dat zelfs van het bed naar de bank lopen teveel moeite was.

Eén week later voel je je gelukkig wat beter en als je later die week langs de lijn staat om je zoon aan te moedigen tijdens het voetballen, vertel je een van de ouders langs de lijn erover, die vorige week je zoontje heeft meegenomen omdat jij te ziek was.

Het antwoord was niet wat je verwachtte:

”Is dat alles? Dat is niks man! Vorig jaar was ik zó ziek dat ik mijn eigen longen heb gekneusd, zo hard hoestte ik! En toch stond ik langs de lijn! Want je hoort er te zijn voor je kinderen. Je moet je gewoon niet zo aanstellen en gewoon mee komen. Je bent toch wel een goede ouder?”

Niet alleen was dit een rottig antwoord (want je was vorige week ziek en kon echt niet), het was ook een manipulatief antwoord.

De ouder heeft niet alleen jouw problemen geminimaliseerd en die van zichzelf in de spotlight gezet, ze kleineerden je ook nog eens.

Manipulatief gedrag in (sociale) relaties

Het hebben van een (sociale) relatie met iemand die veel manipulatieve trekjes heeft is ontzettend lastig en ingewikkeld, want mensen die veel manipulatie gebruiken in bijvoorbeeld het zakelijke leven hebben moeite om er daar buiten mee op te houden. Of doen ze het juist expres, om zo een machtspositie te houden.

Zo word je door allerlei bochten gewrongen wat je zelf eigenlijk helemaal niet wilt.

Eén van de manieren waarop ze manipuleren is door het veel te hebben over hoe ze jou beschermen.

Doordat vaak genoeg te herhalen ga je het vanzelf geloven en voor je het weet wantrouw je iedereen om je heen behalve je partner – degene die eigenlijk de schade aanricht. Het zijn deze kleine dingen die het zo moeilijk maken.

Vaak trekken ze ook al je beslissingen in twijfel (Heb je echt die schoenen gekocht? Zou je nu wel zoveel tijd besteden aan het maken van legpuzzels?) waardoor mensen die langere tijd in zo’n relatie vast komen te zitten last kunnen hebben van een laag zelfbeeld.

Vaak worden ook hun onzekerheden op jou geprojecteerd. Als een partner bang of angstig is dat jij vreemdgaat, zullen ze dat als excuus gebruiken om jou bepaalde dingen te laten doen.

”Ik ben bang dat je vreemdgaat. Ik zou het daarom fijner vinden als je niet met andere mannen/vrouwen omgaat.”

Dit klinkt misschien redelijk… maar eigenlijk word je geforceerd om iets te doen wat je zelf niet wilt; jij weet namelijk best dat je van je beste vriend(in) af kan blijven.

Het zijn deze kleine dingetjes die ieder voor zich niet zo erg lijken, maar tel ze bij elkaar op en een verontrustend beeld komt te voorschijn. Het beste voorbeeld ervan is het constant oordelen.

Het valt in het begin misschien niet eens op dat je aan een stuk door kritiek krijgt, maar na een tijdje kan er al een klemmend gevoel ontstaan. Vaak lopen deze mensen ook de hele dag op eieren. Langzaam maar zeker sluipt het hun leven in.

Bijna als het omgekeerde doen sommige mensen met manipulatieve trekjes juist alsof ze niet weten wat er gebeurd zodat jij alles voor ze doet.

Hoewel dit misschien anders klinkt is het eigenlijk precies hetzelfde: jij wordt in een bepaald gedragspatroon geforceerd zonder dat jij het weet en nog wel belangrijker: wilt!

Tips om manipulatief gedrag bij volwassenen te stoppen

 Tip 1: Herken het probleem

Is de persoon die je verdenkt er van manipulatief te zijn totaal anders tegen de ene vriend dan tegen de ander?

Bemoeit hij zich graag met de relaties van anderen?

Dan bestaat er een redelijke kans dat hij een manipulatief iemand is.

Misschien is het het beste om wat afstand te creëren als dat mogelijk is en als dat niet gaat dan is het zaak om de persoon hiermee (voorzichtig!) te confronteren en de goede kant op te duwen.

Tip 2: Voorkom twijfel

Voorkom twijfel. Zelfs als je de symptomen hebt herkend en zeker van je zaak bent, is het einde nog niet in zicht.

Als de manipulator weet waar hij mee bezig is, zal hij er alles aan doen om je door de war te maken en je aan je eigen zaak te laten twijfelen. Blijf zeker van je zaak en wees niet bang om door te pakken.

Veel mensen met manipulatief gedrag worden al eerder door mensen herkend. Deze slimme mensen is het echter al eerder gelukt om hun af te schudden of om de tuin te leiden.

Tip 3: Stuur mensen die manipulatief zijn

Stuur ze! Als de manipulator bijvoorbeeld een collega is en je niet de tijd/de moeite wilt doen om ze te helpen, kan een oplossing zijn om ze te sturen.

Fluister ze jouw ideeën in en stuur ze zo de ‘juiste’ richting op.

Hoe tegenstrijdig dit ook klinkt, dit kan soms de beste optie zijn. Door ze op deze manier te sturen kan het zelfs in jouw voordeel werken.

Tip 4: Stel ze confronterende vragen

Als je een vermoeden hebt dat iemand een manipulator is, is het soms het beste om er ‘head first’ in te gaan.

Stel ze vragen zoals: ‘‘Hoe werkt dit in mijn voordeel?” of ‘‘is dit een mededeling of een vraag?’‘ zijn goede vragen om er achter te komen wat de ‘ware aard’ van dit persoon is.

Als ze een logisch en redelijk antwoord geven, had je het misschien verkeerd. Maar als ze agressief en boos reageren, kan je best eens goed zitten.

Tip 5: Neem het heft in eigen hand

Neem de situatie over. Manipulators overrompelen je graag en trekken dan zo graag een antwoord uit je.

Een simpele manier om dit te voorkomen kan zijn door gewoon even te pauzeren voor je antwoordt door rustig adem te halen, of als je het gesprek helemaal stop werken de toverwoorden, ‘‘Ik zal er over nadenken’‘, ook goed.

Door deze simpele trucs heb jij weer controle over de situatie en kan je rustig een uitweg of alternatief verzinnen en bovendien is de persoon die manipulatief gedrag vertoont de controle over de situatie kwijt.

Tip 6: Laat de consequenties zien

Een effectieve manier om iemand met manipulatieve trekjes zijn of haar plan opnieuw te overwegen is door ze duidelijk de consequenties te schetsen.

Door ze op deze manier ‘bang’ of ‘onzeker’ te maken raak je een gevoelige plek en zullen ze zeker nog een keer zorgvuldig overwegen of dit wel echt het beste plan is.

Met wat oefening kan je daar steeds beter in worden tot je ze vrijwel altijd de goede kant op kan sturen. Het vereist alleen wel enorme scherpte van de persoon die ze bang maakt. Eén verkeerde stap en het plan gaat toch door.

Tip 7: Ga in de aanval

Als al het lieve gedrag en zachte duwtjes in de goede richting niet werken, zit er soms niks anders op dan zwaar geschut in te zetten.

Zoek hun zwakke plek en maak dat jouw sterkste kant.

Kom erachter wie hun vijanden zijn en maak dat jouw vrienden. Ook dit klinkt misschien wat tegenstrijdig, maar soms is een koekje van eigen deeg de enige uitweg.

Let wel op dat, helemaal als hij of zij een naaste is, je niet probeert hun leven te verpesten maar dit als laatste uitweg gebruikt om ze op het juiste pad te krijgen.

P.S. Hoe ga jij om met iemand die manipulatief gedrag vertoont? Laat het aan ons weten door een reactie hieronder in de comments te plaatsen!

Vera
 

Vera is sociaal pedagogisch hulpverlener en persoonlijk begeleider specifieke doelgroepen. Ook is ze ervaringsdeskundige en expert op het gebied van narcisme. Op VitaalGezond schrijft ze zelfhulp artikelen en tips die gemakkelijk te begrijpen zijn en eenvoudig kunnen worden toegepast in het dagelijks leven.

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments

Leave a Reply: